Zaburzenia cyklu miesiączkowego – objawy, przyczyny, diagnostyka
Regularny cykl miesiączkowy jest jednym z podstawowych wskaźników zdrowia hormonalnego kobiety. Choć niewielkie odchylenia są fizjologiczne, długotrwałe lub nasilone zaburzenia cyklu wymagają konsultacji ginekologicznej. Nie tylko wpływają one na komfort życia, ale mogą także być objawem poważniejszych problemów endokrynologicznych, metabolicznych czy ginekologicznych.
Poniżej omawiamy trzy główne kategorie najczęstszych zaburzeń cyklu: brak miesiączki (amenorrhoea), bolesne miesiączki (dysmenorrhoea) oraz nieregularne krwawienia i zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS).
Amenorrhoea – brak miesiączki
Definicja:
Amenorrhoea to brak miesiączki przez co najmniej 3 kolejne cykle u kobiety miesiączkującej wcześniej regularnie lub brak jej pojawienia się do 15. roku życia.
Rodzaje:
- Pierwotna: miesiączka nigdy nie wystąpiła,
- Wtórna: miesiączka zatrzymała się po okresie jej występowania.
Najczęstsze przyczyny:
- stres, nadmierny wysiłek fizyczny, niedowaga (anoreksja, intensywny sport),
- zespół policystycznych jajników (PCOS),
- zaburzenia hormonalne: hiperprolaktynemia, niedoczynność tarczycy,
- przedwczesne wygasanie funkcji jajników,
- zmiany anatomiczne (np. wrodzony brak macicy, przegrody pochwy).
Diagnostyka:
- badanie hormonalne (FSH, LH, prolaktyna, TSH, estradiol),
- USG przezpochwowe,
- rezonans przysadki mózgowej (w uzasadnionych przypadkach).
Leczenie:
Dostosowane do przyczyny – może obejmować leczenie hormonalne, dietetyczne, psychologiczne, a w rzadkich przypadkach – chirurgiczne.
Dysmenorrhoea – bolesne miesiączki
Definicja:
Dysmenorrhoea to silny ból w podbrzuszu występujący przed lub podczas miesiączki, który może być pierwotny (bez uchwytnej przyczyny) lub wtórny (związany z chorobą narządu rodnego).
Objawy towarzyszące:
- nudności, biegunka, bóle głowy, zawroty głowy,
- osłabienie, drażliwość,
- trudność w normalnym funkcjonowaniu.
Najczęstsze przyczyny wtórne:
- endometrioza,
- mięśniaki macicy,
- przewlekłe stany zapalne,
- zwężenie szyjki macicy.
Diagnostyka:
- dokładny wywiad ginekologiczny,
- badanie ginekologiczne i USG,
- badania dodatkowe: rezonans, laparoskopia (w podejrzeniu endometriozy).
Leczenie:
- leczenie objawowe (leki przeciwbólowe, rozkurczowe),
- hormonalna terapia regulująca cykl,
- leczenie przyczynowe (np. leczenie endometriozy, operacyjne usuwanie zmian).
Nieregularny cykl, PMS, obfite krwawienia
Nieregularne miesiączki
Definicja:
Cykl menstruacyjny trwający poniżej 21 lub powyżej 35 dni, albo z nieregularną częstością.
Przyczyny:
- PCOS,
- wahania hormonalne po porodzie, w okresie dojrzewania lub okołomenopauzalnym,
- choroby tarczycy,
- przyjmowanie niektórych leków (np. antydepresantów, kortykosteroidów).
Zespół napięcia przedmiesiączkowego (PMS)
Objawy emocjonalne i fizyczne występujące w drugiej fazie cyklu:
- drażliwość, labilność emocjonalna,
- bóle piersi, zatrzymanie wody w organizmie, bóle brzucha,
- trudności ze snem, wahania nastroju.
Leczenie PMS:
- zmiany stylu życia (dieta, redukcja stresu, aktywność fizyczna),
- suplementacja (magnez, witamina B6),
- leki hormonalne lub przeciwdepresyjne w ciężkich przypadkach.
Obfite krwawienia miesiączkowe
Definicja:
Utrata krwi powyżej 80 ml na cykl, miesiączki trwające ponad 7 dni lub wpływające na jakość życia.
Przyczyny:
- mięśniaki, polipy endometrialne,
- zaburzenia krzepnięcia krwi,
- zmiany hormonalne,
- nieprawidłowości w budowie macicy.
Diagnostyka i leczenie:
- USG, histeroskopia, biopsja endometrium,
- hormonalna terapia regulująca cykl,
- leczenie chirurgiczne (w wybranych przypadkach).
Podsumowanie
Zaburzenia cyklu miesiączkowego są jednymi z najczęstszych powodów wizyt u ginekologa. Niezależnie od tego, czy chodzi o brak miesiączki, jej bolesność, nieregularność czy obfitość – każda kobieta zasługuje na indywidualną diagnozę i skuteczne leczenie. W Aurora Medical oferujemy nowoczesną diagnostykę, konsultacje specjalistyczne oraz terapie dostosowane do potrzeb każdej pacjentki.
